شبيه گليم درشت بافت است و در برخي مناطق كشور از جمله يزد بافته مي شود. تار و پود آن معمولاً پشمي است و در اندازهاي 5/3×5/2 متر بافته مي شود. معروفترين پلاسهاي ايران در تركمن صحرا، خراسان، كلات نادر و يزد بافته مي شود. نوع بافت آن ورچينه اي است(شبيه بافتني)

پلاس كلات نادر

كارت بافي هنري است كه از زمان هاي بسيار قديم در ميان اكثر ملتهايي كه پيشينه فرهنگي داشته اند. رواج داشته و براي تزئين لباس دور يقه دامن، كمربند، نوار كلاه، بند زين، اسب و..... استفاده مي شده است. قديمي ترين نوار بافته شده اي كه در حال حاضر موجود مي باشد. متعلق به زمان دومين سلسله فرامنه در مصر است كه با كتان و ديگر الياف گياهي بافته شده است. باستان شناسان معتقدند با توجه به اين كه نقاشي هاي مربوط به دوره باستان،در تزئين لباسهاي افراد به صورت نوارهايي با طرحهاي هندسي وجود دارد،مسلم مي سازد كه نوار بافي در سه هزار سال قبل از ميلاد در مصر موسوم بوده است.
هنر كارت بافي در حال حاضر در منطقه كلات نادر خراسان رضوي به صورت بسيار محدود و به صورت انحصاري فعال مي باشد.
در هنر كارت بافي6 جزء موثر مي باشند كه عبارتند از: تارها،نخ پود،قسمتهاي بافته شده به وسيله كارت، كارتها،دهانه و ماسوره .در گذشته جنس كارت از پوست حيوانات و يا چوب انتخاب مي شده است اما هم اكنون مي توان از انواع تلق هاي نازك و يا حتي كاغذهاي گلاسه استفاده نمود.
نحوه كارت به اين شكل است كه در كارتها در 4 گوشه سوراخ هايي ايجاد كرده و نخ ها را به شيوه خاصي در ان رد مي كنند و چله كشي كار انجام مي شودو سپس به وسيله ماسوره كه وسيله اي كه پود را دور آن مي پيچند تا راحتتر بتوان پود را ازميان فضاي ايجاد شده بين تارها ايجاد شده،رد مي كنند. در هنر كارت بافي كارتها علاوه بر باز كردن فضايي به منظور گذراندن پود ها از بين تارها عمل تابيدن4نخ تارحول محورخودرا نيز انجام مي دهند.
در هنر كارت بافي نخ هاي تار داراي اهميت بيشتري نسبت به پودها هستند،زيرا تارها مشخص كننده طرح و نقش هستند و بايد الوان انتخاب گردند در حاليكه نخ پود فقط در طرفين لبه ها ديده مي شوند لذا رنگي بودن آن ضرورتي ندارد.

كارت بافي كلات نادر

از جمله دست بافته هايي است كه در استان گيلان رواج دارد ولي در خراسان (كلات) هم بافته مي شود . چادر شب بيشتر در ابعاد 240×225 با طرح چهارخانه يا پيچازي از نخ پنبه اي يا ابريشمي بافته مي شود و رنگهايي مركب از نيلي ، سبز ، زرد و قرمز دارد.

چادر شب كلات نادر

از ابتداي پرورش كرم ابريشم ، بافت هاي ابريشمي اگر چه به ظاهر ساده است ، اما علاوه بر داشتن رنگ و نقوش هندسي زيبا ، كه شهرت جهاني دارد ، حامل پيامهايي از روزگاران سپري شده و داستانهايي از تكامل عشاير خراسان است . در خراسان در منطقه كلات نادري ابريشم بافي رونق دارد و توليدات آن جهت روميزي ، روتختي ، روسري ، شال ، دستمال و مصارف لباس مصرف مي شود .
در حال حاضر بافت نوعي پارچه ابريشمي در كلات به ويژه در روستاهاي زاوين و لاين مرسوم و متداول است كه ويژگي هاي خاصي دارد.
اين نوع پارچه به وسيله دستگاههاي ساده بافندگي كه داراي عرضي تا حدود 100 من است توليد مي گردد و طرح هايش غالباً هندسي است كه به صورت برجسته جلوه مي نمايد. طرز عمل بدين ترتيب است كه در حين بافت طبق طرح ذهني، پود پارچه با دست از لا به لاهاي نخ هاي تار عبور كرده و قسمتهاي اضافي در پشت پارچه مخفي مي ماند. حاصل اين نوع بافت كه شكل تكامل بافته هايي از بافت معروف به بافت ناخني است،معمولاً به مصرف لبه ي يقه،سر آستين، پاي دامن، جلوي پيراهن و ... مي رسد. ضمن آنكه روسرس و سفره و نظاير آن را از به هم دوختن قطعات بافته شده تهيه مي نمايد. طرح هاي رايج در اين نوع پارچه كه تار و پود آن از ابريشم طبيعي مي باشد شامل طرح هاي اصيل و سنتي منطقه از جمله پرده يي،كج بوته،ساراته، گل ريزه، قشماري و.... مي باشد كه به صورت ذهني بر متن پارچه و ضمن بافت به وجود مي آيد كه به خاطر استفاده از نخ هاي ابريشمي رنگين و شاد و زنده نظير زرد،قرمز، سرخابي، سورمه اي و آبي زيبايي خاصي به پارچه مي بخشد.
در مناطق توليدي اين نوع پارچه مرسوم است كه دختران به هنگام ازدواج تعدادي از محصولات توليدي خود را شامل سفره،پيراهن و ... مي باشد به عنوان جهيزيه به خانه داماد مي برند و ضمناً در روز عروسي زيبا ترين پيراهن دستباف خويش را نيز بر تن مي كنند تا آداب و رسوم رايج را كاملاً رعايت نمايند

ابريشم بافي كلات نادر

بافته هاي سنتي كلات از جمله صنايع دستي و بوميجذاب و ماندگار اين ناحيه است كه كارگاه هاي سنتي و كوچك آن در بيشتر خانه هايمناطق روستايي ديده مي شود. از ميان اين بافته ها مي توان به مهمترين آنها از جملهابريشم بافي، نوار بافي( بخش زاوين و لائين نو) سوزن دوزي و جوراب بافي، جاجيم وپلاس اشاره نمود، علاوه برآن قالي و قاليچه هايي كه در اين ناحيه بافته مي شوندداراي طرحهاي زيباي تركمني مي باشند. شايان ذكر است زنان كلات بدون نقشه و الگوي ازپيش طراحي شده با الهام از طبيعت پيرامون و با ذهن خلاق، دست به ايجاد آثاري هنري وبديع مي زنند كه به لحاظ تركيب بندي رنگ از هر اثر هنري چشم نواز و زيباتراست

فنون بافته ها كلات نادر

X